Mendagri Nyeru Pamaréntah Daérah pikeun Ngagali Poténsi Karajinan Lokal: Janji Ageung atawa Ngan Kecap Kosong?

Menteri Dalam Negeri Muhammad Tito Karnavian nekenkeun pentingna sinergi antara pamaréntah daerah (Pemda) jeung Déwan Kerajinan Nasional Daerah (Dekranasda) pikeun ngagali jeung ngoptimalkeun poténsi karajinan khas unggal wewengkon. Pernyataan éta dipasihkeun dina nutup rangkaian acara ka‑46 Déwan Kerajinan Nasional (Dekranas) nu ngangkat téma “Cipta Kriya Berkelanjutan, Perajin Mendunia”, nu dilaksanakeun di Trans Studio Mall, Makassar, 12 Juli 2024.

Tito ngajelaskeun yén Indonésia boga modal budaya, ragam étnis, jeung sumber daya alam nu melimpah—sagala faktor nu bisa ngajadikeun nagara ieu pamain utama dina industri karajinan global. Numutkeun anjeunna, pasar dunya pikeun produk karajinan ngahontal nilai kira‑kira Rp500 triliun per taun, tapi Indonésia can asup kana dasi panglima produsen. “Indonésia téh nagara kalayan karajinan paling rupa-rupa di dunya,” ceuk anjeunna, nambahkeun yén kaunikan ieu can dimangpaatkeun sacara optimal.

Pikeun némbongkeun kasempetan nu masih kénéh teu kahontal, Menteri nyebutkeun conto inovasi di Raja Ampat, dimana limbah cangkang mutiara diolah jadi barang karajinan nu boga nilai luhur. Anjeunna nekenkeun yén poténsi sarupa bisa kapanggih di ampir unggal pojok kapuloan, ti tenun tradisional nepi ka karajinan bahan alam séjén nu ayeuna jadi incaran kolektor internasional.

Sajaba ti nyorot kasempetan ékonomi, Tito ogé ngangkat mangpaat sosial: nyiptakeun lapangan pagawean, nguatkeun Usaha Mikro, Kecil, jeung Menengah (UMKM), sarta ngajaga warisan budaya. Anjeunna muji peran Pamaréntah Provinsi Sulawesi Kidul, Pamaréntah Kota Makassar, jeung panitia panata acara nu, nurut anjeunna, geus méré dampak positif kana ékonomi lokal.

Analisis Pakar

Sakumaha jurnalis investigasi, abdi ningali dua sisi tina seruan ieu. Di hiji sisi, dorongan ti pamaréntah pusat pikeun ngaktipkeun Dekranasda memang saluyu jeung kabutuhan désentralisasi kebijakan ékonomi kreatif. Tapi, tanpa kerangka kerja nu jelas, alokasi anggaran nu transparan, jeung mékanisme monitoring nu ketat, seruan éta bisa jadi slogan kosong nu ngan ngeusian agenda politik.

Pangalaman lapangan salila mangtaun‑taun némbongkeun yén loba daerah masih kénéh kabeungkeut ku model “karajinan tradisional” nu teu nyambung jeung ranté nilai modern. Tanpa investasi dina desain, standar kualitas, sarta aksés pasar digital, produk karajinan lokal bakal tetep katinggal di pasar global nu kompetitif. Pamaréntah daerah kudu ngarobah paradigma ti saukur ngajaga warisan jadi nyiptakeun produk nu sanggup bersaing sacara internasional.

Saterusna, peran Dekranasda kudu leuwih ti saukur fasilitator administratif. Maranéhanana kudu jadi puseur inovasi nu ngahubungkeun pangrajin jeung désainer, akademisi, jeung investor. Pendekatan kolaboratif ieu bisa ngungkulan masalah klasik kawas kurangna aksés bahan baku kualitas, kawatesan élmu pemasaran, jeung halangan logistik. Tanpa dukungan konkrit—contona subsidi riset‑pangembangan atawa palatihan digital—poténsi nu disebutkeun ku Menteri bakal tetep kénéh sumput.

Ahirna, abdi ngingetan yén kasuksésan strategi ieu teu bisa diukur ngan ku angka produksi atawa nilai ékspor. Indikator nu leuwih relevan ngawengku paningkatan panghasilan per kapita pangrajin, pertumbuhan UMKM karajinan, sarta pelestarian téknik tradisional nu keur bahaya punah. Pamaréntah kudu nyiapkeun sistem pelaporan nu bisa diaudit sacara mandiri, sangkan jangji “karajinan mendunia” teu tungtungna jadi carita kosong dina arsip sajarah.