Mendagri Nuntut Pemda Gali Potensi Kerajinan Tradisional: Janji Ageng utawa Mung Pidato Kosong?

Menteri Dalam Negeri Muhammad Tito Karnavian negesake pentingé sinergi antarané pamrentah daerah (Pemda) lan Dewan Kerajinan Nasional Daerah (Dekranasda) supaya bisa nggali lan ngoptimalaké potensi kerajinan khas saben wilayah. Pawicara iki diparingaké nalika nutupaké rangkaian acara ke‑46 Dewan Kerajinan Nasional (Dekranas) kanthi tema “Cipta Kriya Berkelanjutan, Perajin Mendunia”, sing dianakaké ing Trans Studio Mall, Makassar, 12 Juli 2024.

Tito ngandharaké yèn Indonesia nduwèni modal budaya, keragaman etnis, lan sumber daya alam sing melimpah—kabeh iki dadi faktor sing bisa ndadékaké negara iki dadi pemain utama ing industri kerajinan donya. Miturut panjenengané, pasar global kanggo produk kerajinan ngancik kira‑kira Rp500 triliun saben taun, nanging Indonesia durung mlebu ing sepuluh gedhé produsen. “Indonesia iku negara sing duwé kerajinan paling warna‑warna ing donya,” ujare, nambahaké yèn keunikan iki durung dimanfaataké kanthi optimal.

Kanggo ngétokaké kesempatan sing isih ketinggalan, Menteri nyebutaké conto inovasi ing Raja Ampat, ing ngendi limbah cangkang mutiara diolah dadi barang kerajinan regane dhuwur. Panjenengané negesake yèn potensi sing padha bisa ditemokaké ing meh saben pojok kepulauan, saka tenun tradisional nganti kerajinan bahan alam liya sing saiki dadi incaran kolektor internasional.

Saliyane nyorot peluang ekonomi, Tito uga ngangkat manfaat sosial: gawé lapangan kerja, nguwatké Usaha Mikro, Cilik, lan Menengah (UMKM), lan nglestarekaké warisan budaya. Panjenengané muji peran Pemerintah Provinsi Sulawesi Selatan, Pemerintah Kota Makassar, lan panitia penyelenggara sing, miturut panemu, wis maringi dampak positif tumrap ekonomi lokal.

Analisis Pakar

Kula minangka wartawan investigasi ndeleng loro sisih saka seruan iki. Saka siji sisih, dorongan pamrentah pusat kanggo ngaktifaké Dekranasda cocog karo kabutuhan desentralisasi kebijakan ekonomi kreatif. Nanging, tanpa kerangka kerja sing cetha, alokasi anggaran sing transparan, lan mekanisme monitoring sing ketat, seruan iki bisa mung dadi slogan kosong sing mung ngisi agenda politik.

Pengalaman lapangan suwé taun nuduhaké yèn akèh daerah isih kepepet ing model “kerajinan tradisional” sing ora terintegrasi karo ranté nilai modern. Tanpa investasi ing desain, standar kualitas, lan akses pasar digital, produk kerajinan lokal bakal tetep pinggir ing pasar global sing kompetitif. Pamrentah daerah kudu ngowahi paradigma saka mung nglestarekaké warisan dadi ngasilaké produk sing bisa bersaing sacara internasional.

Sabanjure, peran Dekranasda kudu luwih saka sekadar fasilitator administratif. Dheweke kudu dadi pusat inovasi sing nyambungaké perajin karo desainer, akademisi, lan investor. Pendekatan kolaboratif iki bisa ngatasi masalah klasik kaya kurangé akses bahan baku berkualitas, kawruh pemasaran sing winates, lan hambatan logistik. Tanpa dukungan konkret—contone subsidi riset‑pengembangan utawa pelatihan digital—potensi sing diomongaké Menteri bakal tetep kapendem.

Pungkasan, kula ngélingaké yèn kasilé strategi iki ora mung diukur saka angka produksi utawa nilai ekspor. Indikator sing luwih relevan kalebu peningkatan pendapatan per kapita perajin, pertumbuhan UMKM kerajinan, lan pelestarian teknik tradisional sing terancam punah. Pamrentah kudu nyiyapaké sistem pelaporan sing bisa diaudit sacara mandiri, supaya janji “kerajinan mendunia” ora mung dadi crita kosong ing arsip sejarah.