Festival Layang‑Layang Kaghati Kolope: Naha Ieu Usaha Ngajaga Warisan atawa Ngan Jadi Panggung Wisata Komersial?

MUANA, Sulawesi Tenggara – Pamaréntah Kabupaten Muna ngadamel deui Festival Layang‑Layang "Kaghati Kolope" di kawasan cagar budaya Goa Liangkobori. Acara ieu, nu diprakarsai ku Dinas Pariwisata Kabupaten Muna, dipidangkeun minangka usaha pikeun ngajaga warisan budaya dina wangun layang‑layang kuno nu jejakna aya dina lukisan dinding prasejarah di situs éta.

Kepala Dinas Pariwisata, LM Masrul, nyatakeun yén festival ieu boga tujuan pikeun ngenalkeun deui tradisi lokal ka generasi muda saméméh tradisi éta hilap ku arus modernisasi. "Kaghati Kolope lain ngan saukur mainan, tapi ogé artefak nu nyambungkeun urang jeung nenek‑nenek urang," saur anjeunna dina Minggu (12/7/2026).

Numutkeun Masrul, keunikan layang‑layang Kaghati Kolope aya dina bahan-bahan alami nu dipaké turun-turun: daun umbi hutan (kolope) nu dikeringkeun jadi badan layang, rangka bambu, sarta tali nu dijieun tina serat nanas atawa kulit pohon. Anjeunna nambihan yén kompetisi ngukur tilu aspek utama – kaaslian bahan, kamampuh ngapung, jeung kreativitas aksesoris – kalayan total tujuh layang‑layang tradisional jeung kira-kira dua puluh kreasi modern nu ilubiung.

Salah sahiji peserta, Laode Sainal, nyarios yén prosés nyieun hiji layang‑layang bisa nyandak waktos antara hiji nepi ka lima poé, gumantung kana kaahlian pangrajin. "Abdi nyéépkeun lima poé pikeun nyiapkeun layang‑layang ieu, ti mimiti nyokot daun kolope di hutan nepi ka rékonstruksi ahir," saur anjeunna.

Festival ieu teu ngan saukur diposisikan minangka pelestarian budaya, tapi ogé salaku magnet wisata budaya nu dipiharep bisa ngalegaan pasar nasional malah internasional. Dinas Pariwisata janji bakal ngiklankeun warisan ieu sacara masif, nekenkeun nilai filosofi nu aya – harmoni manusa‑alam, gotong‑royong, jeung identitas budaya daerah.

Analisis Pakar

Di balik keceriaan festival, aya patarosan dasar ngeunaan kasinambungan jeung autentisitas usaha pelestarian ieu. Kahiji, naha penekanan kana bahan alami bener-bener tiasa dijaga nalika paménta pasar nambahan? Eksploitasi sumber daya hutan kolope kudu diawasi sacara ketat; sabalikna, komersialisasi nu kaleuleuwihi tiasa nyababkeun turunna kualitas jeung malah karusakan ékosistem lokal.

Kedua, festival ieu boga poténsi jadi arena politik budaya. Pamaréntah daerah sigana ngagunakeun warisan ieu salaku alat legitimasi, nampilkeun citra progresif bari nutup mata kana masalah struktural kawas kakurangan dukungan finansial pikeun pangrajin tradisional. Tanpa skéma pendanaan nu jelas, pangrajin layang‑layang tetep gumantung kana penjualan sesekali, nu rentan kana fluktuasi wisata.

Katilu, keterlibatan generasi muda kudu leuwih ti ngan saukur partisipasi simbolis. Pendidikan formal ngeunaan téknik pembuatan, konservasi bahan, jeung nilai historis kudu diintegrasikeun kana kurikulum sakola di Muna. Tanpa usaha edukatif nu jero, festival bisa jadi pertunjukan wungkul nu hilap makna aslina.

Akhirna, poténsi wisata budaya ieu kudu diukur sacara teliti kana dampak sosial‑ekonomi. Lamun dikelola sacara inklusif, festival tiasa jadi sumber pendapatan nu lestari pikeun komunitas lokal, sekaligus nguatkeun identitas budaya. Tapi, lamun dibiayaan jadi proyék “showcase” tanpa kontrol, éta tiasa ngarobah warisan Kaghati Kolope jadi komoditas nu terdegradasi, ngikis nilai historis nu sabenerna dipikahoyong dilestarikeun.