KPK Ngabongkar Skéma Pamaksaan Rp2,93 Miliar Ku Bupati Sukoharjo, Ngalibatkeun Ti Kapala BPKAD Nepi Ka Sekretaris!

JAKARTA, 11 Juli 2026 – Komisi Pemberantasan Korupsi (KPK) ngabongkar skandal pemerasan anu dilakukeun ku Bupati Sukoharjo, Etik Suryani (ETS), sanggeus aya Operasi Tangkap Tangan (OTT) dina poé Kemis (9/7). Deputi Bidang Penindakan dan Eksekusi KPK, Asep Guntur Rahayu, nyebutkeun yén kasus ieu téh hasil tina kolusi jahat anu geus lumangsung salila lima taun terakhir, ngalibetkeun pamingpin daerah jeung jajaranna.

Numutkeun Asep, ETS ngaluarkeun dua Surat Keputusan (SK) Bupati taun 2026 ngeunaan insentif pajeg jeung retribusi daerah. Tapi, éta SK téh kalah dipaké jadi "senjata" pikeun meres bawahanana di Badan Pengelolaan Keuangan dan Aset Daerah (BPKAD) Kabupaten Sukoharjo. ETS ménta Kepala BPKAD, Richard Tri Handoko, sangkan ngumpulkeun 40% tina insentif pagawé. Aya kode husus anu dipaké nalika ménta setoran, nyaéta: "tambahan upah pungut kae ono tho?" (tambahan upah pungut éta aya, pan?). Total duit anu dikumpulkeun ti taun 2021 nepi ka 2026 téh nepi ka Rp2,93 miliar.

Nu matak héran, praktik kieu téh siga "warisan" ti salakina, Wardoyo Wijaya, anu kungsi jadi Bupati Sukoharjo (2010-2021). Asep ngébréhkeun yén baheula Wardoyo sok méré paréntah ka jajaranna ku kalimah "wes dilantik ojo mendeleng wae" (geus dilantik, ulah cicing waé), anu maksudna téh kudu aya setoran wajib. Pola "budaya" korupsi ieu tuluy diteruskeun ku ETS, malah ditambah ku tekanan mental jeung kekerasan verbal ka bawahanana.

Salian ti éta, Tri Mulyo salaku Kabag Umum Sekretariat Daerah, diduga jadi "kurir" anu ngumpulkeun "setoran rutin OPD" ti taun 2021. Duit sakitar Rp840 juta (2024-2026) jeung Rp1,2 miliar (2022-2024) ti Richard Tri Handoko dikumpulkeun pikeun kapenting pribadi ETS. KPK ogé keur neuleuman duga-duga ayana bukti pengeluaran fiktif jeung markup pengadaan di Bagian Umum pikeun ngabeungharkeun diri sorangan.

Analisis Pakar: Korupsi Sistemik di Pamaréntahan Daerah

Kasus ieu lain saukur kalakuan jahat individu, tapi mangrupa eunteung tina korupsi sistemik di tingkat daerah anu geus lila teu kacekel. Ti narasi KPK, katara pisan aya pola "warisan kecurangan" antara pasangan salaki-pamajikan anu ngawasa jabatan penting di Pemkab Sukoharjo. Ieu ngabuktikeun yén pengawasan internal di instansi daerah kacida leutikna, nepi ka praktik pemerasan bisa terstruktur jeung lumangsung nepi ka sapuluh taun.

Modus pemerasan ngagunakeun insentif pajeg jeung retribusi ieu nembongkeun ayana celah aturan anu dimanfaatkeun ku palaku. Ku cara ngarobah ngaran korupsi jadi "setoran rutin" atawa "tambahan upah pungut", maranéhna bisa nyumputkeun kajahatan di balik istilah anu katingalina sah. Hal ieu jadi pépéling yén transparansi keuangan daerah jeung audit independen anu rutin téh kacida pentingna sangkan teu aya deui penyalahgunaan wewenang.

Tina sisi politik, kasus ieu jadi ujian beurat pikeun KPK dina ngajaga kredibilitasna. Upami kabuktian, ETS jeung sakabéh pihak anu kalibet kudu diproses sacara tegas tanpa milih-milih. Nu leuwih utama, pamaréntah pusat jeung daerah kudu ngarévisi aturan ngeunaan gaji jeung insentif di instansi daerah, sangkan teu aya deui ruang pikeun praktik pemerasan kieu. Upami teu aya réformasi struktural, korupsi bakal terus jadi "warisan budaya" anu ngancurkeun kapercayaan rakyat.

Tina sisi sosial, kajadian ieu pasti ngajadikeun warga Sukoharjo kacida kucewana, sabab maranéhna geus percaya ka integritas pamingpinna. Praktik pemerasan anu ngagunakeun basa lemes tapi maksudna jahat, saperti "kowe mrene kan ora bayar" (manéh ka dieu téh pan teu bayar), justru ngajadikeun korupsi ieu karasa leuwih najis. KPK kudu mastikeun yén kaadilan lain ngan saukur dina hukum, tapi ogé jadi momentum edukasi ka masarakat ngeunaan bahayana korupsi anu terstruktur.