<h2>Menteri Kabudayaan, Fadli Zon, Nampi Gelar Adat Muna—Naha Ieu Panghargaan Budaya Nu Sajati atawa Simbolik Pulitik?</h2>

Muna, Sulawesi Tenggara – Menteri Kebudayaan Républik Indonésia, Prof. Fadli Zon, dipasihan gelar karuhun Sangia Tilano Lia Mentaduno ku Lembaga Adat Muna dina 11 Juni 2026. Upacara nu lumangsung di Kabupatén Muna ieu ogé dijadikeun pangbuka Festival Liangkabori, hiji perayaan nu ngangkat situs lukisan cadas pangkolotna di dunya nu anyar-anyar ieu diaku yuswa 67.800 taun.

Kapala Lembaga Adat Muna, La Ode Muhammad Ruslan, negeskeun yén panghargaan ieu minangka pangakuan kana usaha Fadli Zon nu ngusulkeun lukisan cadas Liang Metanduno jadi warisan budaya dunya. “Ku gelar ieu, urang miharep hubungan antara Menteri Kebudayaan jeung rahayat Muna jadi leuwih raket,” saur Ruslan.

Sanajan upacara katingal lemes, aya dinamika pulitik nu kudu dipaluruh. Gubernur Sulawesi Tenggara, Andi Sumangerukka, jeung Bupati Muna, Bahrun Bachrun, ogé disebut dina pernyataan resmi minangka pihak nu ngadukung pangakuan situs éta. Keterlibatan tilu pejabat luhur ieu nimbulkeun patarosan ngeunaan maksud pulitik di balik pangakuan budaya nu sabenerna kudu netral.

Gelar Sangia Tilano Lia Mentaduno mibanda harti jero dina basa Muna: “pamingpin nu ngajaga, caang, wijaksana, sarta jadi conto pikeun rahayat.” Dina harti literal, “Sangia” nuduhkeun jalma nu dipikahormat, “Tilano Lia” ngagambarkeun cahaya nu kaluar ti jero gua, sarta “Mentaduno” ngarujuk kana tempat sajarah Liang Metanduno. Masang gelar ieu ka hiji politikus nasional ngabalukarkeun spekulasi yén pamaréntah pusat hayang nguatkeun basis dukungan di wewengkon ngaliwatan simbol budaya.

Panghargaan ieu ogé sasarengan jeung usaha Menbud pikeun ngumpulkeun dukungan kana proyék museum jeung program pendidikan nu bakal dilaksanakeun di Sulawesi Tenggara. Sawatara pihak ngagugat yén prosés pangakuan situs salaku lukisan cadas pangkolotna can ngalangkungan panalungtikan ilmiah nu transparan, tapi dipercepat demi kapentingan pulitik jeung ékonomi lokal.

Analisis Pakar

Sakumaha jurnalis investigasi, abdi ningali fenomena ieu minangka conto klasik “pulitik budaya” dimana simbol tradisional dipaké pikeun nguatkeun jaringan patronase pulitik. Méré gelar adat ka hiji menteri lain hal anyar dina politik Indonésia, tapi di Muna ieu nandakeun kolaborasi antara pamaréntah pusat jeung élit lokal pikeun ngamanpaatkeun narasi budaya salaku legitimasi.

Léngkah ieu bisa nyababkeun dua akibat utama. Kahiji, lamun pangakuan situs Liang Metanduno teu dibarengan ku bukti arkéologis nu kredibel, citra Indonésia di tingkat internasional bisa kapangaruhan. Kadua, ngagunakeun gelar adat salaku alat pulitik bisa ngaleungitkeun wates antara hormat budaya nu sajati jeung pamakéan politik, nu bisa ngabalukarkeun rasa curiga di antara komunitas adat séjén nu ngarasa dipinggirkeun.

Ka hareupna, abdi ngaduga yén pamaréntah bakal neraskeun strategi sarupa di daérah séjén, ngaitkeun proyék infrastruktur atawa budaya jeung panghargaan simbolik ka pejabat luhur. Ieu merlukeun pangawasan ketat ti lembaga mandiri sarta transparansi dina prosés netepkeun warisan budaya, supaya teu ngan jadi alat legitimasi pulitik wungkul.

Pangawasan ti publik jeung média kudu tetep kritis, nuntut bukti ilmiah nu sah, sarta ngajaga supaya panghargaan adat teu dipaké salaku kampanye pulitik. Ku cara kitu, warisan budaya Indonésia bisa dijaga sacara autentik, tanpa distorsi ku kapentingan pulitik jangka pondok.