Wamen Kominfo Ngalorakeun PR Supaya Jadi “Puseur Kabeneran” Dina Jaman Disinformasi: Halangan Badag Nu Ngeusian Janji

Jakarta – Wakil Menteri Komunikasi jeung Informatika (Kominfo), Nezar Patria, negeskeun yén profési hubungan masarakat (PR) kudu robah jadi “rumah bersih informasi” atawa puseur verifikasi fakta di tengah gelombang disinformasi nu beuki ngabeledug dina dunya digital. Pernyataan éta dipedar dina pembukaan Kick Off Konvensi Humas Indonesia 2026 nu diayakeun di ANTARA Heritage Center, Sabtu (10 Juli 2026).

Nezar ngaguar yén laju aliran informasi ngaliwatan média sosial, aplikasi olahpesen, jeung platform streaming ayeuna ngajadikeun masarakat beuki rawan kana hoaks, fitnah, sarta ujaran kebencian. “Urang geus asup kana jaman post‑truth, dimana sentimen leuwih gancang mangaruhan opini publik tibatan fakta objektif. Di dieu PR kudu boga peran leuwih strategis, jadi garda hareup nu nyaring jeung negeskeun kanyataan,” ceuk anjeunna.

Numutkeun data ti World Economic Forum (WEF), disinformasi jeung misinformasi ayeuna asup kana daptar risiko global utama, nunjukkeun ancaman anu teu ngan saukur sosial, tapi ogé ékonomi jeung kaamanan nasional. Nezar ngutip hasil éta pikeun nekenkeun pentingna reformasi profési PR, nu salila ieu leuwih fokus kana manajemén citra tibatan verifikasi eusi.

Transformasi digital teu leupas tina kamajuan kecerdasan jieunan (AI). Panalungtikan One Asia Communication 2025 némbongkeun yén praktisi PR di Asia, kaasup Indonesia, beuki ngandelkeun AI pikeun ngawas sentimen publik sacara real‑time, ngajaga konsistensi pesen, jeung ningkatkeun kualitas narasi. Tapi, Nezar ngingetan yén pamakean téknologi ieu kudu dibarengan ku tata kelola étis nu ketat. “AI teu bisa ngagantikeun kajujuran manusa. Étika tetep jadi dasar utama dina unggal interaksi komunikasi,” tegesna.

Dina kontéks kabijakan, Nezar nangtang Perhimpunan Hubungan Masyarakat Indonesia (Perhumas) pikeun nyusun kerangka kerja nu ngajadikeun PR minangka otoritas verifikasi informasi, bari ogé ngadidik publik ngeunaan cara néang kredibilitas sumber. “Urang miharep Perhumas teu ngan saukur jadi asosiasi profésional, tapi ogé lembaga nu sanggup nerapkeun standar kanyataan di jaman digital,” pungkasna.

Analisis Pakar

Sakumaha jurnalis investigasi nu geus ngulik dinamika média leuwih ti dua dekade, kuring ningali pernyataan Nezar Patria minangka titik balik nu ogé nimbulkeun patarosan kritis. Kahiji, naha profési PR bener‑bener boga kapasitas jeung kamandirian nu cukup pikeun jadi “rumah bersih” informasi? Sajarahna, PR mindeng dipaké salaku alat manajemen krisis pikeun pamaréntah atawa korporasi, nu kadang nempatkeun maranéhna dina posisi konflik kapentingan. Ngajadikeun maranéhna panentu ahir kanyataan bisa nyababkeun résiko bias struktural, utamana lamun teu aya mékanisme pangawasan eksternal nu kuat.

Kadua, tantangan téknologi AI nu diangkat ku Nezar lain wungkul soal kamampuhan téknis, tapi ogé soal kontrol algoritma. AI bisa ngagancangkeun deteksi hoaks, tapi ogé boga poténsi nguatkeun echo chamber lamun data latihna teu representatif. Tanpa régulasi nu jelas, pamakean AI dina PR bisa jadi manipulasi narasi nu leuwih halus, lain ngaleungitkeunana. Ku kituna, régulasi nu ngikat pamakean AI dina prosés verifikasi kudu gancang dirumuskeun, ngagabungkeun akademisi, LSM, jeung pakar étika digital.

Katujuh, peran pamaréntah dina ngarahkeun profési PR jadi puseur kanyataan nimbulkeun dilema kabébasan pers. Lamun PR dijadikeun instrumen resmi pamaréntah pikeun nyaring informasi, wates antara nyebarkeun fakta jeung propaganda nagara bisa jadi kabur. Pangawasan mandiri ku lembaga watchdog média jadi krusial pikeun nyegah penyalahgunaan kakawasaan.

Kalimaan, dina kontéks Indonesia nu masih perjuang ningkatkeun literasi digital, nempatkeun beban verifikasi ka hiji profési wungkul teu cukup. Pamaréntah kudu nanemkeun program edukasi média nu nyasar ka sakabéh lapisan masarakat, nguatkeun kamampuhan kritis warga dina néang sumber informasi. Ngan ku pendekatan multi‑stakeholder—pamaréntah, média, akademisi, jeung masarakat sipil—urang bisa ngurangan dampak disinformasi sacara lestari.

Kasimpulanna, ajakan Nezar Patria pikeun ngajadikeun PR salaku puseur penegasan informasi memang relevan, tapi palaksanaanna merlukeun kerangka kerja nu transparan, akuntabel, jeung dijaga kamandirianana. Tanpa éta, jangji jadi “pembasmi hoaks” bisa balik jadi alat politik nu nguatkeun narasi tinangtu, tinimbang ngajaga kanyataan publik.