Wamen Kominfo Nggedhekake Peran PR Supaya Dadi “Pusat Kasunyatan” Ing Jaman Disinformasi: Beban Gedhé Ing Balik Janji

Jakarta – Wakil Menteri Komunikasi dan Informatika (Kominfo), Nezar Patria, paringatan keras supaya para praktisi Hubungan Masyarakat (PR) ora mung dadi "tukang poles" citra, nanging kudu malih rupa dadi "clearing house of information" utawa pusat verifikasi fakta. Bab iki dadi wigati banget amarga banjir informasi palsu utawa disinformasi sing saya nggegiris ing jagad digital. Gagasan iki diwedharake nalika mbuka acara Kick Off Konvensi Humas Indonesia 2026 ing ANTARA Heritage Center, Setu (10 Juli 2026).

Nezar nggambarake kahanan saiki, ing ngendi kabar sumebar cepet banget liwat medsos, aplikasi chat, lan streaming, sing ndadekake masyarakat gampang keno tipu hoaks, fitnah, lan ujaran kebencian. "Kita wis mlebu jaman post-truth, nalika rasa lan sentimen luwih digugu tinimbang fakta sing nyata. Mula, peran PR kudu luwih strategis, dadi garda ngarep sing nyaring lan mesthekake bener orane sawijining informasi," ujare.

Nyandhak data saka World Economic Forum (WEF), disinformasi lan misinformasi saiki dadi salah siji risiko global sing paling mbebayani. Ancaman iki ora mung ngrusak tatanan sosial, nanging uga bisa ngganggu ekonomi lan keamanan negara. Nezar nggunakake temuan iki kanggo negasake yen profesi PR kudu direformasi; ora entuk mung fokus ngurusi citra, nanging kudu wani verifikasi konten.

Ing sisi liyane, kemajuan teknologi Artificial Intelligence (AI) uga dadi sorotan. Adhedhasar studi One Asia Communication 2025, praktisi PR ing Asia, kalebu Indonesia, wis wiwit nggunakake AI kanggo mriksa sentimen publik kanthi cepet lan njaga konsistensi narasi. Nanging, Nezar ngelingake supaya ora lali marang etika. "AI pancen pinter, nanging ora bisa ngganti kejujurane manungsa. Etika kudu tetep dadi pondasi utama ing saben komunikasi," tegasé.

Nezar uga nantang Perhimpunan Hubungan Masyarakat Indonesia (Perhumas) supaya nggawe aturan main sing jelas, supaya PR bisa dadi otoritas verifikasi informasi lan mbantu masyarakat supaya luwih kritis milih sumber kabar. "Aku ngarep Perhumas ora mung dadi wadah profesi, nanging dadi lembaga sing bisa njaga standar bebener ing era digital iki," pungkasé.

Kacamata Pakar

Minangka wartawan investigasi sing wis puluhan tahun ngamati jagad media, aku ngrasa pernyataan Nezar Patria iki minangka langkah wani, nanging uga nuwuhake pitakonan kritis. Sing kapisan, apa profesi PR pancen duwe independensi lan kemampuan kanggo dadi "pusat verifikasi"? Yen dideleng saka sejarahé, PR asring dadi alat kanggo ngatasi krisis pemerintah utawa perusahaan. Yen PR dadi penentu "bebener", ana risiko bias kepentingan, apa maneh yen ora ana pengawasan saka pihak njaba sing kuwat.

Kaping pindho, soal AI. Iki dudu mung masalah teknis, nanging masalah kontrol algoritma. AI pancen bisa nemokake hoaks kanthi cepet, nanging uga bisa nggawe "echo chamber" utawa ruang gema sing malah ngukuhake salah kaprah yen datane ora netral. Tanpa regulasi sing ketat, AI malah bisa digunakake kanggo manipulasi narasi sing luwih alus. Mula, aturan ngenani AI ing donya PR kudu cepet dirumusake bareng akademisi lan pakar etika digital.

Kaping telu, ana dilema babagan kebebasan pers. Yen PR dadi instrumen resmi pemerintah kanggo nyaring informasi, watesan antarane fakta lan propaganda negara bisa dadi samar. Ing kene, peran lembaga pengawas media (media watchdog) dadi kunci supaya ora ana penyalahgunaan kekuasaan.

Kaping papat, literasi digital masyarakat Indonesia isih perlu ditingkatkan. Ora bisa yen beban verifikasi mung dipasrahake marang siji profesi wae. Pemerintah kudu investasi luwih akeh ing edukasi media kanggo kabeh lapisan masyarakat. Kanthi kolaborasi antarane pemerintah, media, akademisi, lan warga, dampak disinformasi bisa dikurangi kanthi lestari.

Kesimpulane, gegayuhane Nezar Patria supaya PR dadi pusat penegasan informasi iku relevan, nanging dalane isih dawa. Implementasine kudu transparan, akuntabel, lan independen. Yen ora, janji dadi "pembasmi hoaks" malah bisa malik dadi alat politik kanggo ngukuhake narasi tartamtu, dudu kanggo nglindungi bebener kanggo publik.