Geni gambut sing kobong ing Palangka Raya nyulut krisis Karhutla: sapa sing kudu njupuk tanggung jawab?

Palangka Raya, 12 Juli 2026 – Geni murub ngamuk, nglalap lahan gambut ing Kelurahan Bukit Tunggal wiwit esuk. Kedadeyan iki meksa para petugas Dinas Kehutanan Kalimantan Tengah kudu ngetokake kabeh armada pemadam kebakaran. Upaya mateni geni isih terus lumaku, dene pedhut keluk ireng ndhedhet nutupi langit kutha, nambahi rasa kuwatir warga babagan dampak kesehatan lan lingkungan sing bakal ditanggung.

Pamarentah Kutha Palangka Raya wis netepake status siaga darurat kebakaran hutan lan lahan (karhutla) wiwit 1 Juni 2026 nganti Agustus 2026. Kaputusan iki dijupuk minangka tanggepan marang pirang-pirang titik kobongan sing muncul wiwit awal mangsa ketiga. Nanging, kawicaksanan kasebut katon luwih kaya tumindak sawise kedadeyan tinimbang nyegah sadurunge, amarga oyod masalah durung rampung ditanggulangi kanthi jangkep.

Miturut data saking Dinas Kehutanan, lahan gambut ing Bukit Tunggal pancen gampang kobong amarga lemah garing lan akeh bahan organik sing numpuk. Kobongan ing wilayah iki ora mung ngancam ekosistem alam, nanging uga nambahi abot kahanan kesehatan warga kanthi paningkatan kasus gangguan pernapasan, utamane ing kalangan bocah-bocah lan wong sepuh.

Masalah pokok sing paling ketara yaiku kurang tegasé penegakan hukum tumrap tumindak ngobong lahan kanthi ilegal. Wis pirang-pirang taun, para petani lan perusahaan perkebunan ing Kalimantan Tengah wis biasa nggunakake geni kanggo mbukak lahan, amarga ngandelake kawicaksanan sing ringkih lan pengawasan sing kurang. Pamarentah provinsi lan pusat katon kaya kejebak ing puteran kawicaksanan sing bola-bali: ngumumake darurat, nangani sauntara, banjur bali menyang kahanan sadurunge tanpa ana owah-owahan sing signifikan.

Saliyane iku, alokasi anggaran kanggo nyegah karhutla isih adoh saka cukup. Laporan internal Dinas Kehutanan nuduhake menawa dana kanggo patroli, masang sensor geni, lan ndandani lahan gambut durung maksimal. Dene dana darurat sing dialokasikan kanggo mateni geni asring ora efisien anggone digunakake amarga koordinasi antar-instansi sing ringkih lan kurang sinergi.

Analisis Ahli

Minangka jurnalis investigasi, kula ngira menawa kobongan ing Bukit Tunggal iki dudu mung bencana alam biasa, nanging luwih minangka pratandha gagalé tata kelola lingkungan sing wis mbalung sumsum. Pamarentah kutha sing wis ngumumake status darurat kudune ora mung ngenteni geni murub lagi tumindak, nanging kudu ngetrapake strategi mitigasi adhedhasar ilmu pengetahuan, kaya ndandani lahan gambut kanthi teknik rewetting lan menehi sanksi sing tegas marang para pelaku pembakaran ilegal.

Salajengipun, prelu wonten transparansi ingkang jangkep babagan alokasi dana karhutla. Masyarakat duwe hak ngerti pira anggaran sing dialokasikan kanggo nyegah lawan nangani, uga asil evaluasi efektifitase. Tanpa akuntabilitas, kawicaksanan darurat mung bakal dadi formalitas sing ora ngasilake owah-owahan nyata lan mung dadi basa-basi.

Menawi boten wonten intervensi struktural ingkang serius, kita saged ngira menawi mangsa ketiga ingkang badhe dhateng bakal nyekseni paningkatan frekuensi lan intensitas kobongan. Dampake ora mung marang kesehatan lan ekonomi lokal, nanging uga marang komitmen Indonesia kanggo nyuda emisi gas omah kaca, amargi lahan gambut nyumbang sekitar 5% emisi karbon global.

Mula, kula ngajak kabeh pihak sing duwe kepentingan – pamarentah daerah, provinsi, pusat, lan uga sektor swasta – kanggo nyusun rencana aksi jangka panjang sing nglibatake masyarakat lokal, ilmuwan, lan LSM. Mung kanthi pendekatan kolaboratif lan penegakan hukum sing konsisten, Palangka Raya bisa uwal saka puteran darurat karhutla lan nglindhungi warisan alamé kanggo anak putu ing mangsa ngarep.