Kebakaran Gambut di Palangka Raya Ngarangsang Darurat Karhutla: Saha Anu Kudu Ditanggung Jawab?

Palangka Raya, 12 Juli 2026 – Api nu ngagolak di lahan gambut di Kelurahan Bukit Tunggal ti isuk nepi ka ayeuna, nyababkeun petugas Dinas Kehutanan Kalimantan Tengah kudu ngagunakeun sakabéh armada pemadam kebakaran. Usaha ngaleungitkeun api masih lumangsung, sedengkeun asap tebal ngagulung langit kota, nambahan rasa sieun warga kana dampak kaséhatan jeung lingkungan.

Pamaréntah Kota Palangka Raya parantos ngumumkeun status siaga darurat kebakaran hutan jeung lahan (karhutla) ti 1 Juni 2026 nepi ka Agustus 2026. Keputusan ieu diambil minangka reaksi kana sababaraha titik kebakaran nu muncul ti mimiti mangsa kering. Sanajan kitu, kabijakan ieu katingalina leuwih reaktif tibatan preventif, sabab akar masalahna teu acan diatasi sacara lengkep.

Dumasar kana data Dinas Kehutanan, lahan gambut di Bukit Tunggal miboga potensi bakar nu luhur kusabab tingkat kelembapan nu handap jeung akumulasi bahan organik nu loba. Kebakaran di wewengkon ieu teu ngan saukur ngancam ékosistem, tapi ogé ngaronjatkeun krisis kaséhatan masarakat ku ningkatna kasus gangguan pernapasan, utamana di kalangan barudak jeung lansia.

Masalah utama nu katingali nyaéta kakurangan penegakan hukum kana praktik pembakaran lahan ilegal. Salila sababaraha taun, petani jeung pausahaan perkebunan di Kalimantan Tengah geus ngagunakeun api pikeun muka lahan, ngandelkeun kabijakan nu lemah jeung pangawasan nu minim. Pamaréntah propinsi jeung pusat katingalina kagiatan dina siklus kabijakan nu ngulang: deklarasi darurat, penanggulangan sementara, teras balik ka status quo.

Salain ti éta, alokasi anggaran pikeun pencegahan karhutla masih jauh di handap kabutuhan. Laporan internal Dinas Kehutanan nunjukkeun yén dana pikeun patroli, pasang sensor kebakaran, jeung rehabilitasi lahan gambut teu optimal. Sedengkeun dana darurat nu dialokasikeun pikeun pemadaman sering kali dipaké sacara teu éfisién kusabab koordinasi lintas‑instansi nu lemah.

Analisis Pakar

Salaku jurnalis investigasi, abdi nyatakeun yén kebakaran di Bukit Tunggal lain ngan saukur bencana alam, tapi ogé tanda gagalna tata kelola lingkungan nu sistemik. Pamaréntah kota nu ngumumkeun status darurat kudu leuwih ti ngan ngantos api nyala pikeun nyandak tindakan, tapi kudu ngajalankeun strategi mitigasi nu dumasar kana élmu, saperti restorasi lahan gambut ku téknik rewetting jeung penegakan sanksi tegas pikeun pelaku pembakaran ilegal.

Salajengna, perlu aya transparansi lengkep ngeunaan alokasi dana karhutla. Masarakat boga hak pikeun terang sabaraha anggaran nu dialokasikeun pikeun pencegahan versus penanggulangan, sarta hasil evaluasi éfisiénsi na. Tanpa akuntabilitas, kabijakan darurat bakal tetep jadi formalitas nu teu ngahasilkeun parobahan nyata.

Lamun teu aya intervensi struktural, urang tiasa ngira-ngira yén mangsa kering salajengna bakal nyaksian ningkatna frekuensi jeung intensitas kebakaran. Dampakna teu ngan saukur kana kaséhatan jeung ékonomi lokal, tapi ogé kana komitmen Indonesia pikeun ngurangan emisi gas rumah kaca, sabab lahan gambut nyumbang kira-kira 5% emisi karbon global.

Ku kituna, abdi nganjurkeun ka sadaya pihak – pamaréntah daerah, propinsi, pusat, sarta sektor swasta – pikeun nyusun rencana aksi jangka panjang nu ngalibatkeun komunitas lokal, ilmuwan, jeung LSM. Hanya ku pendekatan kolaboratif jeung penegakan hukum nu konsisten, Palangka Raya tiasa kaluar tina siklus darurat karhutla jeung ngajaga warisan alamna pikeun generasi nu bakal datang.