<h2>Solidaritas atawa Formalitas? Nguji Kumaha Efektivitas Skéma TKD Tambahan dina Ngaréspon Bencana di Aceh Tamiang</h2>

JAKARTA — Mekanisme Transfer ka Daérah (TKD) Tambahan nu dimimitian ku Surat Edaran (SE) Mentri Dalam Negeri ayeuna jadi sorotan sanggeus palaksanaanna mimiti katingali di lapangan. Conto konkritna dipidangkeun ku Pamaréntah Kota Medan nu ngirim bantuan alat beurat, tim pemadam seuneu, nepi ka dukungan finansial sabesar Rp50 miliar pikeun mantuan Pamaréntah Kabupatén Aceh Tamiang nu keur ngungkulan dampak musibah.

Bupati Aceh Tamiang sacara terbuka nganyatakeun rasa nuhun ka inisiatif Mentri Dalam Negeri, Tito Karnavian. Manéhna nyebut yén skéma bantuan antardaérah ieu ibarat angin seger pikeun wewengkon nu katépaan musibah tapi boga kawatesan fiskal pikeun ngalaksanakeun pamulihan gancang.

Aliran dana Rp50 miliar ti Kota Medan éta dianggap minangka wujud nyata gotong royong antardaérah nu dirojong ku peraturan pusat. Sanajan kitu, di balik rasa apresiasi éta, timbul patarosan penting ngeunaan kelangsungan skéma ieu: Naha ieu bakal jadi standar anyar dina manajemén bencana nasional, atawa ngan saukur aksi sporadis nu gumantung kana kahadean daérah nu leuwih beunghar?

Catetan Redaksi: Bedah Kritis Budi Santoso

Sakumaha wartawan investigasi, kuring ningali fenomena ieu lain saukur carita “kebaikan hati” Kota Medan atawa “kasuksesan” administrasi Kemendagri. Urang kudu wani nanya: Naha daérah nu katépaan musibah kudu ngantos “belas kasih” atawa skéma bantuan antardaérah pikeun bisa gerak gancang? Lamun sistem manajemén bencana urang geus mapan, mékanisme dana darurat kudu otomatis jeung sistemik, lain ngan saukur opsional atawa dumasar kana imbauan SE Mentri Dalam Negeri.

Gantungna Aceh Tamiang kana bantuan finansial Rp50 miliar ti Medan némbongkeun ayana ketimpangan fiskal nu kacida antara wewengkon di Indonésia. Skéma TKD Tambahan memang mangpaat minangka “obat samentawis”, tapi teu nyentuh akar masalah, nyaéta lemahna kapasitas mitigasi jeung dana cadangan bencana di tingkat kabupatén/kota. Urang teu bisa terus-terusan muji “solidaritas” lamun éta sabenerna ngagambarkeun kagagalan sistem distribusi anggaran nu adil pikeun ketahanan bencana.

Leuwih ti éta, kuring ngaraos aya poténsi politisasi anggaran dina skéma bantuan antardaérah kawas kieu. Nalika dana gedé ngalir ti hiji kepala daérah ka kepala daérah séjén, aya résiko “utang budi” politik nu bisa ngaganggu kamerdikaan tata kelola pamaréntahan lokal. Transparansi ngeunaan cara ngatur dana Rp50 miliar di Aceh Tamiang kudu dipantau ketat supaya teu jadi lahan anyar pikeun korupsi di tengah kaayaan darurat.

Ramalan kuring, lamun pamaréntah pusat teu gancang ngahijikeun skéma ieu kana undang‑undang nu leuwih permanén jeung terukur, bantuan antardaérah bakal tetep jadi alat pencitraan politik pikeun daérah donor jeung pamaréntah pusat. Urang peryogi sistem nu dumasar kana data résiko, lain dumasar kana “saha nu hayang mantuan saha”. Ulah nepi ka kasalametan rahayat gumantung kana épéktifitas hiji Surat Edaran, bari infrastruktur mitigasi bencana tetep katinggaleun ku birokrasi nu lambat.