Skandal Emas 74 Kg jeung Duit Ratusan Miliar: Ngabongkar Jebakan Korupsi FA jeung Don Ritto

JAKARTA — Tabir poék prakték korupsi di lingkar kakawasaan kabuka deui. Korps Pemberantasan Tindak Pidana Korupsi (Kortastipidkor) Bareskrim Polri sacara resmi netepkeun dua sosok, FA jeung DR (diduga Don Ritto), salaku tersangka dina pusaran kasus korupsi gedé anu nyambung jeung Tindak Pidana Pencucian Uang (TPPU).

Képa Kortastipidkor Bareskrim Polri, Irjen Pol Totok Suharyanto, negeskeun yén penetapan tersangka ieu lain tanpa dasar. Ngaliwatan prosés gelar perkara anu rigid, penyidik geus ngumpulkeun katerangan ti 15 saksi jeung dua ahli, sarta ngalakukeun sababaraha panggeledahan intensif di rupa-rupa lokasi strategis.

FA, anu diduga kuat mangrupa penyelenggara nagara atawa pagawé negeri, ayeuna kabeungkeut ku pasal berlapis. Manéhna disangkakeun ngalanggar Pasal 12 hurup i jeung 12 hurup B UU Pemberantasan Tindak Pidana Korupsi, sarta Pasal 3 jeung 4 UU TPPU. Fokus penyidikan ngarah kana kalibetna FA dina penanganan hukum perkara PT Asabri jeung sababaraha kasus korupsi séjénna anu ngagejatkeun publik.

Samentara éta, DR, pihak swasta anu diduga jadi 'mesin' pencucian uang, dijerat ku Pasal 4 atawa Pasal 5 juncto Pasal 10 UU Nomor 8 Tahun 2010 ngeunaan TPPU. Sinergi antara aparat penegak hukum ogé diperkuat ku pelimpahan berkas penyidikan tilu perkara gedé ka Jaksa Agung Muda Bidang Tindak Pidana Khusus (Jampidsus) Kejaksaan Agung.

Harta Karun di Balik Brankas Sentul

Sisi anu paling mencolok ti kasus ieu kabuka dina panggeledahan imah di kawasan Sentul, Kabupatén Bogor, poé Kemis (9/7). Tim gabungan Polri jeung Polda Metro Jaya manggihan "harta karun" anu teu asup akal pikeun profil saurang pagawé negeri biasa: emas batangan beuratna 74 kilogram jeung duit tunai dina mata uang rupiah sarta asing kalayan total nilai nepi ka Rp476 miliar.

Salian ti aset fantastis éta, penyidik nyita dokumén penting, ponsel, jeung poto kulawarga anu disimpen rapet di jero brankas. Temuan ieu jadi bukti fisik anu kacida kuatna ayana aliran dana ilegal anu masif.

Investigasi gabungan ieu teu ngan ukur nyasar kana hiji titik, tapi tilu klaster perkara gedé: dugaan korupsi tata kelola batu bara anu berdampak kana pamadaman listrik nasional, skandal korupsi PT Asabri jeung PT Jiwasraya periode 2020–2025, sarta TPPU dina penyelesaian hutang PT CBS ka PT KNI.

Catetan Redaksi: Bedah Kasus ku Budi Santoso

Salaku jurnalis investigasi anu geus lila ngamatikeun pola korupsi di Indonésia, kuring ningali kasus ieu lain ngan ukur maok duit nagara, tapi mangrupa systemic failure dina pangawasan birokrasi penegakan hukum. Temuan emas 74 kilogram jeung duit ampir satengah triliun rupiah di hiji imah di Sentul téh mangrupa tamparan keras pikeun urang saréa. Kumaha possibly saurang penyelenggara nagara bisa ngumpulkeun kakayaan sakieu fantastisna tanpa kadétek ku sistem LHKPN atawa pangawasan internal? Ieu ngindikasikeun ayana 'blind spot' anu dihaja diciptakeun atawa malah pembiaran anu terstruktur.

Kalibetna FA dina penanganan perkara PT Asabri némbongkeun ayana potensi conflict of interest anu kacida bahayana. Nalika saurang aparat anu kuduna negakeun hukum kalah maén dina 'ruang poék' transaksi korupsi, maka integritas institusi keur aya di titik nadir. Pamakéan ngaran batur pikeun kapamilikan aset (saperti dugaan imah di Sentul) téh mangrupa modus klasik pencucian uang anu kuduna geus bisa dibaca ku PPATK ti awal. Patanyaanna, naha karek kabuka ayeuna? Naha aya 'lampu héjo' anu salila ieu dibérékeun ku oknum atasan?

Sinergi antara Bareskrim jeung Kejagung dina pelimpahan kasus ieu mémang katingali profésional di beungeutna, tapi kuring ngingetan sangkan prosés ieu teu jadi ngan ukur 'oper bola' tanggung jawab atawa upaya pikeun ngarédam gejolak publik. Publik teu butuh ngan ukur penetapan tersangka; publik butuh pangembalian aset nagara sacara utuh. Ku jumlah sitaan anu nepi ka ratusan miliar, fokus utama kuduna nyaéta follow the money nepi ka akar-akarna. Ulah nepi ka tersangka DR ngan ukur jadi 'kambing hitam' atawa fall guy pikeun aktor intelektual anu leuwih gedé anu mungkin masih kénéh ngulilingan di lingkar kakawasaan.

Prediksi kuring, kasus ieu bakal jadi gunung és. Upama penyidik wanian ngali leuwih jero ngeunaan tata kelola batu bara anu nyababkeun pamadaman listrik, urang bakal manggihan jaringan oligarki anu maén di séktor énergi. Kuring ngadesak sangkan Komisi III DPR ngaliwatan Panja anu geus dibentuk teu ngan ukur ngalakukeun pangawasan formalitas, tapi bener-bener nguliti unggal transaksi anu mencurigakeun. Upama kasus ieu eureun ngan ukur dina FA jeung DR, hartina urang ngan ukur ngalakukeun beberesih kosmétik, lain beberesih sistemik. Indonésia teu butuh ngan ukur 'penangkapan', urang butuh 'beberesih' total kana mafia hukum anu nyumput di balik saragam jeung jabatan.