Festival Lima Gunung XXV: 1.274 Seniman Ngumpul, Tapi Naon Harti Sabenerna di Balik Téma Kontroversialna?

Magelang, Jawa Tengah – Dina Saptu (11/7/2026), gawir Gunung Merbabu di Desa Warangan, Pakis, jadi saksi rébuan panon nu neuteup panggung terbuka Festival Lima Gunung (FLG) ka-25. Salila tilu poé, ieu festival nampilkeun 85 kelompok seni ti sakuliah Indonésia sarta hiji kolaborasi internasional, kalayan total 1.274 seniman nu tampil.

Acara nu ngusung téma "Makin Goblok Bareng" ieu mémang ngondang tawa, tapi di balik judul nu provokatif aya patalékan dasar: naha éta téma téh ngan saukur gimmick pamasanan atawa aya agenda sosial nu leuwih jero? Sababaraha panonton ngarasa bingung nalika ngadéngé istilah "goblok" dipadukeun jeung sumanget kabersamaan, sedengkeun kritikus budaya meunteun hal ieu salaku upaya narik perhatian generasi milénial nu geus biasa ku basa meme.

Rupa-rupa penampilan nu menonjol, di antarana:

• Nu ngibing ti Sanggar Wau Mangel Putro nampilkeun tari tradisional Warok, nu mintonkeun gerakan nu ngagabungkeun kahalusan gerak Jawa jeung énergi kontémporér.
• Kolaborasi internasional antara seniman Austria, Thelo, jeung komunitas lokal ngahasilkeun pertunjukan musik éksperiméntal nu judulna Marigold Infinite Stagnation, nu ngagabungkeun synth élektronik jeung gamelan tradisional.

Ieu festival teu ngan saukur jadi panggung seni, tapi ogé jadi aréna ékonomi mikro. Tukang dagang kadaharan tradisional, padagang karajinan, jeung panyadia akomodasi lokal ngalaporkeun kanaékan panghasilan nepi ka 40% dibandingkeun jeung periode nu sarua taun kamari. Nanging, kasuksésan ékonomi ieu nimbulkeun patalékan ngeunaan kalanggengan: naha mangpaat finansial ieu bakal terus aya sanggeus festival réngsé, atawa ngan saukur lonjakan sakedapan?

Di sisi séjén, kritik lingkungan muncul ti LSM satempat nu nyorot poténsi dampak ékologis kana ékosistem Gunung Merbabu. Kanaékan sampah plastik, sora nu gandéng, jeung tekanan dina jalur pendakian jadi sorotan utama. Pihak panyelenggara ngaku geus nyiapkeun tim kabersihan jeung program daur ulang, tapi can aya data transparan nu bisa diverifikasi sacara independén.

Analisis Pakar

Salaku jurnalis investigasi, kuring meunteun yén FLG XXV aya dina persimpangan antara kréativitas budaya jeung komérsialisasi nu bérésiko. Téma "Makin Goblok Bareng" mémang hasil narik perhatian média sosial, tapi sakaligus nimbulkeun dilema étis: naha pamakéan istilah nu ngarendahkeun diri sorangan bisa nguatkeun solidaritas atawa kalahka nurunkeun standar wacana publik? Dina kontéks Indonésia nu masih bajoang jeung isu pendidikan sarta litérasi, pilihan kecap kawas kieu bisa nguatkeun stéréotip négatif.

Saterusna, kolaborasi internasional nu ditampilkeun ku Thelo jeung komunitas lokal kuduna jadi conto pertukaran budaya nu produktif. Nanging, tanpa mékanisme nu jelas pikeun ngajaga hak cipta jeung remunerasi seniman lokal, kolaborasi kawas kieu boga poténsi jadi cultural appropriation nu leuwih nguntungkeun pihak asing batan seniman Indonésia.

Tina perspektif ékonomi, ieu festival mémang méré dorongan signifikan pikeun UMKM satempat. Tapi, tanpa rencana jangka panjang—saperti palatihan kapasitas produksi, pamasanan digital, atawa pangembangan infrastruktur pariwisata nu berkelanjutan—panghasilan nu dihasilkeun bakal balik deui ka titik nol sanggeus acara réngsé. Pamérintah daérah perlu ngintegrasikeun festival kana stratégi pangbangunan wilayah nu leuwih lega, lain ngan saukur acara taunan nu dipungkas ku beberes sampah.

Pamungkas, isu lingkungan teu meunang diabaikeun. Gunung Merbabu téh kawasan konservasi nu sénsitif, sarta unggal kanaékan aktivitas manusa kudu diimbangi ku kawijakan mitigasi nu kuat. Kuring ngajak ayana audit independén pasca-festival pikeun meunteun jejak ékologis, sarta penetapan standar operasional prosedur (SOP) nu ngiket sakabéh panyelenggara acara nu sarupa di mangsa nu bakal datang.

Kacindekanna, FLG XXV hasil nampilkeun rupa-rupa seni nu ngagumkeun sarta méré mangpaat ékonomi jangka pondok. Nanging, kasuksésan ieu kudu diukur ku standar étika, kalanggengan, jeung tanggung jawab sosial nu leuwih luhur. Ngan ku pendekatan nu holistik, festival seni bisa jadi katalisator parobahan positif pikeun budaya, ékonomi, jeung lingkungan Indonésia.