Cahaya Panon Ahirna Nyorot Ka Poékna Désa Cikawung: Rébuan Imah Nampi Listrik Gratis Tina Program Baznas

Jakarta – Sanggeus puluhan taun hirup dina poék, warga Désa Cikawung (Kacamatan Tirisi, Kabupatén Indramayu, Jawa Barat) ayeuna geus bisa hurungkeun lampu di imah-imahna sorangan hatur nuhun kana pasang panel surya nu dibikeun ku program Rumah Terang ti Badan Amil Zakat Nasional (Baznas). Leuwih ti saratus kapala kulawarga di tilu kampung – Grabyak, Pasir Toroh, jeung Cagak Dua – ayeuna ngarasakeun cahaya nu saméméhna ngan ukur ngandelkeun cahaya cempor atawa damar nu remen remuk.

Lokasi désa nu jauh ti kota, ngan bisa kahontal ku jalan lebu nu beuki hese dipaké nalika hujan, jadi alesan utama kunaon jaringan listrik PLN can kungsi nepi ka dieu. Kaseueuran wargana padagang tatanén béas jeung mangga nu damel di kebon Perhutani, kalayan panghasilan nu gumantung kana usum panén. Kakurangan listrik salila ieu ngahalangan kagiatan rumah tangga, atikan barudak, jeung produktivitas ékonomi.

Program Rumah Terang nu digawé bareng Baznas jeung Listrik Mandiri Rakyat (Limar) nyadiakeun paket lengkep pikeun tiap rumah tangga: panel surya, lima lampu LED 1 W (sami jeung 10 W lampu konvensional), aki batré, jeung sagala kabel nu diperlukeun. Sanajan daya lampuna katingal leutik, téknologi LED modern sanggup méré cahaya nu caang cukup pikeun maca, diajar, atawa gawe nepi ka peuting, kalayan umur pakai leuwih ti sapuluh taun.

“Salila 25 taun abdi hirup ngan ku cempor, haseupna loba jeung minyakna mahal,” ceuk Onoh (45 taun), salah sahiji nu nampa paket. “Ayeuna, nalika lampu hurung, karasana siga meunang kamewahan nu teu kungsi karasa saméméhna.” Rasa nu sarua dirasakeun ku warga séjén, kaasup Emik (52 taun), nu nyebut cahaya surya lain ngan saukur penerangan, tapi jadi simbol harepan anyar pikeun generasi nu bakal datang.

Program ieu teu ngan ngandelkeun téknologi wungkul, tapi ogé ngalibatkeun masarakat lokal dina prosés produksi jeung perawatan. Lampu Limar diproduksi ku santri di sababaraha pesantren, nonoman désa, jeung mantan narapidana nu geus ngalaksanakeun palatihan kaahlian. Pendekatan ieu nambahan nilai sosial jeung ékonomi, bari nguatkeun rasa boga kana infrastruktur nu diwangun.

Kapala Baznas RI, Sodik Mujahid, negeskeun yén aksés kana énérgi téh kabutuhan dasar nu muka kasempetan atikan, ningkatkeun produktivitas, jeung ngaronjatkeun kualitas hirup. “Listrik lain ngan cahaya, tapi panto nu ngarah ka pamekaran lestari,” ceuk anjeunna.

Analisis Pakar

Sakumaha wartawan investigasi, abdi ningali dua diménsi penting nu kudu dipariksa leuwih jero. Kahiji, kelangsungan program ieu gumantung kana cara miara panel surya nu masih merlukeun élmu téknis. Tanpa palatihan tambahan atawa rojongan téknis nu terus-terusan, résiko karusakan atawa turunna efisiensi bisa ngabalikeun warga ka kaayaan baheula. Ku kituna, Baznas kudu ngajamin ayana tim téknis lokal nu terlatih, sarta nyadiakeun suku cadang nu gampang diaksés.

Kadua, program Rumah Terang némbongkeun jurang kebijakan énérgi nasional nu masih ngandelkeun jaringan listrik konvensional. Désa-désa terpencil kawas Cikawung nuduhkeun yén modél désentralisasi énérgi terbarukan lain ngan alternatif, tapi geus jadi kabutuhan. Pamaréntah pusat kudu ngagabungkeun skéma sarupa kana kebijakan énérgi nasional, kaasup insentif fiskal pikeun produsén panel surya lokal jeung régulasi nu mempermudah ngadegkeun mikro‑grid.

Saterusna, penting pikeun ngukur dampak jangka panjang kana indikator sosial‑ékonomi: ningkatna partisipasi atikan, produktivitas tatanén, jeung panghasilan rumah tangga. Data empirik masih kawates, ku kituna evaluasi mandiri diperlukeun supaya bantuan teu ngan simbolis, tapi ngahasilkeun parobahan struktural. Lamun hasilna positif, modél ieu bisa dijadikeun conto pikeun réplika di rébuan désa séjén nu masih kénéh “tuna cahaya”.

Ahirna, program ieu negeskeun peran strategis zakat minangka instrumen pamekaran. Tapi, transparansi pamakéan dana zakat kudu dijaga ku audit publik nu ketat, sangkan kapercayaan masarakat tetep awét. Lamun diatur kalayan hadé, sinergi antara lembaga agama, inovasi téknologi, jeung partisipasi komunitas bisa jadi blueprint pikeun pamekaran énérgi lestari di Indonésia.