Polri ngajak warga supaya ngawasi kasus korupsi ing proyek batubara PLTU: Apa iki janji transparansi sing sejati utawa mung sandiwara?

Hukum
Siti RahmawatiSiti Rahmawati
Siti Rahmawati
Siti Rahmawati
News Desk

Menyajikan liputan berita terkini secara cepat dan akurat langsung dari sumbernya.

Polri ngajak warga supaya ngawasi kasus korupsi ing proyek batubara PLTU: Apa iki janji transparansi sing sejati utawa mung sandiwara?
BAGIKAN:

Jakarta, 12 Juli 2026 – Anggota Komisi Kepolisian Nasional (Kompolnas), Mohammad Choirul Anam, ngajak kabeh lapisan masyarakat melu ngawal lan ngawasi proses penyidikan kasus dugaan korupsi pengadaan batu bara kanggo Pembangkit Listrik Tenaga Uap (PLTU). Pangajak iki disuarakake bareng karo dilimpahake berkas perkara marang Kejaksaan Agung, sawise tim Kortastipidkor Bareskrim Polri kasil ngamanake barang bukti sing regane nganti atusan milyar rupiah.

Miturut panemune Anam, pengawasan saka masyarakat iki dudu mung abang-abang lambe utawa formalitas wae. "Kita kudu mesthekake yen proses hukum iki lumaku kanthi profesional, tinarbuka (transparan), lan bisa menehi efek jera. Perkara iki gegayutan langsung karo kepentingane wong akeh, ora mung ngenani kapitunane negara, nanging uga ngenani pasokan listrik sing dibutuhake masyarakat saben dinane," pratelane nalika ditemoni dening ANTARA.

Kasus sing lagi dadi rerasan rame iki nyeret jenenge mantan Jaksa Agung Muda Tindak Pidana Khusus (Jampidsus), Febrie Adriansyah, lan sawijining pengusaha swasta sing inisiale DR. Loro-lorone wis ditetepake minangka tersangka dhasar dugaan korupsi lan tindak pidana pencucian uang (TPPU) ngenani kontrak batu bara, sing dinuga dadi jalaran anane pemadaman listrik ing sawetara wilayah.

Tim gabungan saka Kortastipidkor Polri lan Polda Metro Jaya wis nindakake penggeledahan ing dhaerah Sentul, Kabupaten Bogor. Saka kono, petugas kasil nyita emas batangan abote 74 kilogram, dhuwit awujud awis (tunai) kurang luwih Rp476 milyar, dokumen penting, lan HP. Tindakan iki minangka perangan saka operasi gedhe sing uga ana gayutane karo kasus PT Asabri, PT Jiwasraya, sarta dugaan TPPU ngenani utang-piutang antarane PT CBS lan PT KNI.

Dilimpahake berkas perkara iki marang Kejaksaan Agung dibewarakake dening Irjen Polisi Totok Suharyanto, minangka Kepala Kortastipidkor. Dheweke negasake yen langkah iki mujudake bukti nyata anane sinergi lan kerjasama sing apik antarane Polri lan Kejaksaan. "Kita wis mriksa saksi gunggunge 15 wong lan ahli cacah loro, sarta ngumpulake bukti-bukti material sing kuwat. Langkah sabanjure yaiku ngawal supaya proses pengadilan bisa lumaku kanthi adil tanpa ana melu-melu (intervensi) saka pihak njaba," ujare.

Nanging, pangajake Anam ngenani pengawasan publik iki malah nuwuhake pitakon kritis: apa bener Polri mbukak dalan kanggo kontrol sosial saka masyarakat, apa mung golek legitimasi supaya katon bener ing mripate publik, kamangka kabeh wis diatur dening para elit birokrasi? Sawetara pengamat ngrasa yen tinarbukane informasi iki isih setengah-setengah, amarga rincian barang sitaan lan lakune penyidikan durung dibukak kanthi blaka suta marang publik.

Pengawasan sing dikarepake Anam ora mung liwat media massa wae, nanging uga liwat jalur resmi kaya DPR lan Komisi Pemberantasan Korupsi (KPK). "Kita ngajak masyarakat melu njupuk bagean, mbuh kuwi liwat laporan langsung utawa liwat lembaga pengawas sing wis ana," tambahe.

Pambijine Ahli

Minangka jurnalis investigasi, aku weruh ana rong prekara utama sing dadi dinamika ing kasus iki. Sing kapisan, yaiku anane politik kepentingan sing ndhelik ing mburine proses hukum. Febrie Adriansyah, sing tau lungguh ing kursi dhuwur ing Kejaksaan, mesthi duwe jaringan sing amba banget sing bisa nggeser arah tuntutan hukum. Sanadyan dilimpahake berkas menyang Kejaksaan Agung iki diarani minangka sinergi, nanging tetep wae ana potensi 'konflik kepentingan' yen ora dikawal dening lembaga independen sing kuwat.

Sing kapindho, strategi narasi saka Polri sing ketoke mamerake sikap tinarbuka iki bisa uga mung dadi panggung sandiwara kanggo golek simpati. Nyatane, pengumuman ngenani barang sitaan lan urut-urutane penyidikan isih winates banget lan mung metu liwat rilis resmi. Tanpa anane akses data sing tuntas, masyarakat mung bisa nggathuk-nggathukake informasi saka kethokan-kethokan kabar sing diwenehake.

Yen pengawasan saka masyarakat iki ora dibarengi karo audit independen—umpamane saka lembaga pengawas eksternal utawa komite khusus sing isine para akademisi lan LSM—mula risiko anane tumindak white-washing (ngresiki jeneng sing salah) bakal tetep dhuwur. Kasus iki kudu dadi ujian nyata kanggo aparat penegak hukum ing Indonesia: apa dheweke kabeh pancen bisa adil tanpa milih-milih, apa malah tetep kejeglong ing lingkaran setan impunitas (kebal hukum).

Ing tembe mburi, aku nduweni rong skenario panemu. Yen KPK lan DPR gelem ngunekake weker tandha bebaya lan nuntut keterbukaan sing sakwetara, mula proses pengadilan iki bisa ngasilake keputusan sing tegas lan nggawe jera para koruptor, sarta mbalekake kapercayane masyarakat. Nanging kosok baline, yen proses iki lumaku kanthi dhedhemitan lan disetir dening kekuwatan politik, kasus iki mung bakal nambah dawa dhaptar ireng korupsi ing sektor energi sing ngrugekake rakyat lan ngrusak ketahanan energi nasional.

Pengawasan saka masyarakat kuwi dudu mung slogan semata; nanging kudu dadi gaman kontrol sing nyata kanggo nuntut tanggung jawab saka kabeh pihak—mbuh kuwi Polri, Kejaksaan, utawa lembaga legislatif. Mung kanthi cara kuwi, kasus korupsi batu bara PLTU iki bisa dadi titik walik tumrap reformasi penegakan hukum ing bumi Indonesia.