TPA Jatiwaringin wis kasil dipadamake, nanging apa tenan yen upaya ngurangi sampah kita mung ngandelake reaksi sawise kedadean?

TANGERANG — Sawise gelut lawan geni sing ngobong lahan jembaré 15 hektar suwéné 11 dina, Badan Penanggulangan Bencana Daerah (BPBD) Kabupaten Tangerang pungkasane ngumumake yen kobongan ing Tempat Pembuangan Akhir (TPA) Jatiwaringin, Mauk, wis bisa dikendhalikake 100 persen.

Senajan geni wis dipesthekake mati ing dina Jemuwah (10/7), pihak wewenang ora wani sembrono. Kepala BPBD Kabupaten Tangerang, Achmad Taufik, negesake yen proses pendinginan isih terus dilakoni kanthi teliti nganti dina Setu (11/7). Iki kabeh kanggo njaga supaya ora ana maneh titik geni (hotspot) utawa kukus asap sing bisa ngganggu kenyamanane warga sekitar.

"Pasukan Damkar BPBD bareng petugas Dinas Lingkungan Hidup lan Kebersihan (DLHK) isih terus nyiram lahan saka ngisor. Kita waspada banget supaya ora ana geni utawa asap anyar sing metu sajrone patang dina mbesuk," pratelane Achmad Taufik ing katrangan resmine.

Operasi pemadaman skala gedhe iki nggunakake kombinasi armada darat lan bantuan udara, yaiku kanthi ngerahake patang helikopter kanggo nggayuh pucuk gunungan sampah sing angel ditekani. Amarga upaya kasebut, warga sing sakdurunge ngungsi amarga polusi asap saiki wis bisa bali menyang omahe lan ora perlu nganggo masker maneh, senajan petugas kesehatan isih siyaga ing lapangan.

Ing sisi liyane, Badan Nasional Penanggulangan Bencana (BNPB) lumantar Kepala Bidang Pengendalian Taktis dan Evaluasi Operasi, Riswandi, nyatakake siyap terus nyengkuyung pemerintah daerah yen ana kahanan darurat maneh. Nanging, Riswandi menehi cathetan keras supaya pemerintah daerah ora mung fokus ing pemadaman, nanging kudu tenanan mbenerake mitigasi risiko kebakaran ing TPA, utamane nalika ngadhepi cuaca ekstrem.

"Iki dadi piwulang kanggo kita kabeh pengelola TPA supaya ningkatake mitigasi, kalebu mbahasa area sampah, amarga prediksi BMKG nuduhake cuaca sing panas banget lan ekstrem," tegas Riswandi.

Cathetan Redaksi: Ngrembug 'Bom Wektu' ing Gunungan Sampah

Minangka jurnalis sing wis suwe nyawang tata kelola kutha, aku ngrasa kedadeyan ing TPA Jatiwaringin iki dudu mung "kecelakaan amarga cuaca panas". Iki minangka alarm keras babagan gagalé sistem manajemen sampah ing tingkat daerah. Kita ora bisa terus-terusan nyalahake srengenge utawa mangsa ketiga nalika kita dhewe ngejarke sampah numpuk dadi gunung sing ora kaurus. TPA sing mung ngandalake sistem open dumping iku sejatine bom wektu sing nunggu wektu kanggo njeblug—yaiku bisa awujud kebakaran gedhe amarga gas metana utawa longsoran sampah sing mbebayani nyawa.

Katon ironis banget nalika pemerintah daerah katon trengginas ngerahake helikopter water bombing sing biayane larang banget, nanging malah katon alon banget nalika kudu ngetrapake teknologi pengolahan sampah sing berkelanjutan. Kok bisa kita luwih milih ngetokake anggaran gedhe kanggo pemadaman (kuratif) tinimbang investasi ing sistem mitigasi lan pengolahan sampah sing modern (preventif)? Pola pikir "padamake geni banjur lali" iki minangka penyakit birokrasi sing kudu ndang diendhekake.

Prediksiku, yen pola manajemen TPA ing Tangerang lan daerah liyane ing Indonesia ora ndang diowahi saka mung dadi "panggonan mbuwang" dadi "panggonan ngolah", mula kebakaran kaya ngene bakal dadi agenda rutin saben mangsa ketiga. Kita ora bisa mung ngandalake masker lan evakuasi warga minangka solusi. Solusi jangka dawane yaiku nyuda sampah saka hulu lan ngowahi TPA dadi fasilitas sing duwe sistem manajemen gas metana sing mumpuni supaya ora ana pembakaran spontan, supaya status darurat ora terus-terusan mbayangi wilayah kasebut.

Pungkasane, apresiasi kanggo para petugas ing lapangan sing wis toh nyawa madhamake geni. Nanging, kanggo para pengambil kebijakan, aja rumangsa puas mung amarga geni wis padam. Pitakonane dudu maneh "kapan genine mati?", nanging "kapan kita mandheg nyiptakake kahanan sing njalari geni iku metu?". Aja nganti kita lagi sadar sawise ana korban jiwa, amarga ing titik iku, getun mung dadi retorika politik sing ora ana gunane kanggo rakyat.