<p>Nggayuh “Kasugihan” Kuno: Ambisi Fadli Zon Ngowahi Museum Sultra Dadi Magnet Donya</p>

KENDARI — Menteri Kebudayaan, Fadli Zon, ngeterake misi gedhé nalika ngunjungi Museum Sulawesi Tenggara (Sultra) ing dina Setu kepungkur. Dudu mung kunjungan kerja biasa, Menbud ngusulake supaya museum iki ngalami owah‑owahan radikal kanthi ngangkat replika lukisan cadas Liang Metanduno saka Kabupaten Muna dadi simbol utama.

Lukisan cadas sing diperkirakaké umure nganti 67.800 taun iki ora mung coretan kuna. Saka riset kolaboratif antarané Badan Riset lan Inovasi Nasional (BRIN) karo institusi internasional kaya Griffith University lan Southern Cross University saka Australia, temuan iki ndadékaké Sultra dadi salah siji pemilik cathetan peradaban paling tuwa ing donya. Fadli Zon negesaké yèn identitas kuat iki kudu dipameraké kanthi mencolok, apa ing langit-langit utawa ing tembok museum, supaya narik kawigaten wisatawan saka njero lan luar negeri.

“Museum kudu dadi etalase budaya lan peradaban, ora mung gudang barang‑barang sejarah,” ujare Fadli Zon. Panjenengané ngélingaké pentingé owah‑pikir ing cara ngatur museum, saka tata alur pameran, pencahayaan sing optimal, nganti ngembangaké kompetensi pendidik lan konservator supaya museum dadi lawang utama kanggo sapa wae sing kepengin sinau babagan Sulawesi Tenggara.

Babagan pembiayaan, Menbud ngandharaké yèn pemerintah pusat bakal nyokong liwat Dana Alokasi Khusus (DAK) non‑fisik. Nanging kanggo pembangunan fisik sing gedhé, panjenengané ngajak kolaborasi antarane pemerintah daerah lan sektor swasta. Tujuwané supaya beban biaya ora mung gumantung marang APBN utawa APBD, nanging liwat sinergi strategis sing lestari.

Analisis Redaksi: Antara Ambisi Simbolis lan Realitas Konservasi

Kula minangka wartawan senior sing wis suwe ngamatake dinamika kebijakan publik, ndeleng langkah Fadli Zon iki minangka upaya branding sing agresif nanging rawan yen ora ditangani kanthi eksekusi teknis sing tepat. Ngangkat lukisan cadas paling tuwa ing donya dadi “ikon” iku strategi pemasaran sing pinter. Nanging, kudu takon: apa mung masang replika ing langit-langit wis cukup kanggo ngangkat martabat museum sing sakwise iki asring dikritik amarga kondisine sing kurang apik?

Ana paradoks sing cetha. Sisi siji, kita duwé klaim peradaban paling tuwa ing donya—aset intelektual sing ora ternilai regane—nalika sisi liyané, manajemen museum daerah kerep kepeksa ing pola pikir “penjaga gudang”. Ngowahi museum dadi “etalase” mbutuhake luwih saka sekadar replika; perlu ekosistem edukasi sing urip. Yen kualitas konservator lan pendidik ora ditingkataké sacara dhasar, replika mewah iki mung bakal dadi pajangan estetis tanpa jiwa edukatif, kosmetik budaya sing ora nyentuh inti sejarah. Kahanan iki ngélingaké kita marang pentingé ngerteni episentrum geopolitik kuno nalika ngatur warisan sejarah donya.

Luwih adoh maneh, ajakan Menbud kanggo nglibataké pihak swasta ing pendanaan fisik iku kaya pedhang bermata loro. Sisi siji, iki solusi pragmatis ngadhepi keterbatasan anggaran negara. Sisi liyané, kudu waspada marang potensi “komersialisasi” ruang publik budaya. Aja nganti kepentingan korporasi malah ngatur narasi sejarah sing arep disampaikan. Museum iku institusi ilmu, dudu mall belanja sing kebetulan adol sejarah. Pemerintah daerah kudu tetep njaga garis tegas antarane kolaborasi finansial lan kamardikan kuratorial.

Prediksi kula, menawa transformasi iki mung mandheg ing tingkat “estetika visual” tanpa perbaikan manajemen internal lan integrasi riset sing lestari, Museum Sultra bakal tetep dadi panggonan sing mung dikunjungi siswa amarga kewajiban sekolah, ora amarga rasa penasaran sing organik. Sultra nduwèni modal sejarah sing luar biasa; nanging ngowahi “batu purba” dadi “magnet wisata donya” mbutuhake keberanian kanggo ngrevolusi total birokrasi kebudayaan, ora mung ngowahi cat tembok utawa nambah replika lukisan.