SRUK Dibuka: Ngabongkar Transparansi Karbon Sarta Ancaman Birokrasi Nu Ngeureunkeun Investasi

Jakarta, 12 Juli 2026 – Direktur Eksekutif The Reform Initiatives (TRI), Hadi Prayitno, nyarita yén Sistem Registri Unit Karbon (SRUK) téh jadi pondasi penting pikeun ngajaga kabuka dina catetan karbon di Indonesia. Nurutkeun anjeunna, SRUK bisa nyegah klaim ganda sarta nyambungkeun proyék karbon lokal ka bursa karbon nasional, bari masihan pilihan ka pamilik proyék pikeun milih antara registri internasional jeung nasional.

Hadi ngagungkeun kabijakan pamaréntah nu nganteurkeun kabebasan ka pangembang proyék karbon pikeun ngagunakeun registri internasional saperti VERRA, Gold Standard, atawa Plan Vivo, ogé registri nasional SRN‑PPI. "Pilihan ieu leuwih realistis tibatan pendekatan saméméhna nu ngadadakkeun sadaya proyék kudu asup ka registri nasional, nu pernah jadi bahan kritik tajam ti komunitas internasional," ceuk Hadi dina konferensi pers di Jakarta dina Minggu.

Hadi ogé nambihan yén kasuksésan dagang karbon, hususna di sektor kehutanan, teu leupas tina peran strategis Kementerian Kehutanan. "Poténsi kredit karbon ti hutan mineral, gambut, nepi ka mangrove aya dina NDC Indonesia, ngajadikeun kehutanan jadi tulang punggung pasar karbon domestik," tegesna.

Sanajan kitu, Hadi ngingetkeun supaya SRUK teu jadi beban administratif tambahan. "Sistem ieu kudu ngagampangkeun, lain ngalegaan prosés verifikasi jeung registrasi nu geus ribet," saur anjeunna. Anjeunna negeskeun yén pamaréntah kudu mastikeun SRUK jalan salaku alat éfisién, lain jadi halangan birokrasi nu bisa ngurangan minat investor.

Peluncuran SRUK dipikahoyong pikeun ngawas perkiraan unit karbon ti mimiti pendaftaran, ngalangkungan prosés verifikasi, nepi ka pengakuan akhir. "Kalayan data nu terintegrasi, urang bisa nyingkahan duplikasi kredit jeung ningkatkeun kapercayaan pasar," jelas Hadi.

Analisis Pakar

Dina pandangan kritis, kabijakan fleksibilitas registri ieu memang ngirangan gesekan jeung standar internasional, tapi ogé nyieun patarosan ngeunaan konsistensi metodologi jeung kualitas verifikasi. Lamun proyék bisa ganti-ganti antara registri internasional jeung nasional, risiko arbitrase regulasi naék, bisa nyiptakeun celah pikeun praktik greenwashing. Pamaréntah kudu nyiapkeun kerangka audit silang nu kuat, sangkan kredibilitas SRUK teu turun ku béda standar penilaian.

Salajengna, peran Kementerian Kehutanan dina nggerakkeun pasar karbon teu bisa dipandang remeh. Tapi, dugi ka ayeuna kementerian masih jalan dina silo administratif nu pisah ti lembaga kauangan jeung bursa karbon. Integrasi data SRUK kana platform dagang nu transparan jeung terstandarisasi bakal jadi konci pikeun narik investasi institusional. Tanpa mekanisme likuiditas nu jelas, kredit karbon Indonesia bakal tetep dianggap aset nu boga risiko tinggi.

Dina sisi séjén, kabijakan nu teu mewajibkeun sadaya proyék asup ka registri nasional bisa dianggap léngkah pragmatis, tapi ogé nunjukkeun yén regulasi domestik teu acan siap nampung sakabéh spektrum proyék. Pamaréntah kudu ngagancangkeun pamekaran metodologi nasional nu sarua jeung standar internasional, supaya registri nasional ahirna jadi pilihan utama, lain ngan saukur alternatif.

Ahirna, prediksi jangka menengah nunjukkeun yén lamun SRUK hasil ngirangan duplikasi jeung ningkatkeun kapercayaan pasar, nilai dagang karbon Indonesia bisa tumbuh dua digit per taun. Tapi, gagal ngatur beban administratif atawa kurangna sinergi antar lembaga bisa nganteurkeun pasar ka stagnasi, ngundang deui kritik internasional jeung ngurangan aliran dana héjo ka nagara ieu. Ku kituna, implementasi SRUK kudu dipantau sacara ketat, kalayan indikator kinerja nu jelas jeung akuntabilitas publik nu transparan.