Sinergi ANTARA lan Perhumas: Nglapisi Celah Literasi utawa Mung Dadi Upacara Birokrasi?

JAKARTA – Ing ngarsane banjir hoaks lan gempuran teknologi sing tansah owah, rong raksasa komunikasi ing Indonesia, yaiku Lembaga Kantor Berita Nasional (LKBN) ANTARA lan Perhimpunan Hubungan Masyarakat Indonesia (Perhumas), resmi gandheng tangan. Kerjasama strategis iki ditandai kanthi penandatanganan nota kesepahaman (MoU) nalika acara Kick Off Konvensi Humas Indonesia 2026 ing ANTARA Heritage Center, Setu wingi.

Sinergi iki dudu mung seremoni tanda tangan ing dhuwur kertas. Intine, ANTARA lan Perhumas pengin nguatake ekosistem komunikasi nasional, wiwit saka ngasah kepinterane para praktisi humas, ningkatkan literasi media, nganti manajemen komunikasi nalika ana krisis. Rawuhe Wakil Menteri Komunikasi lan Digital, Nezar Patria, nuduhake yen pemerintah pancen nggatekake banget babagan tata kelola informasi kanggo masyarakat.

Direktur Utama LKBN ANTARA, Benny Siga Butarbutar, negesake kanthi tegas yen dheweke ora pengin MoU iki mung dadi "formalitas wae". Miturut Benny, kolaborasi antarane organisasi profesi lan media massa dadi kunci utama supaya ruang publik ora mung kebak "swara rame" sing ora ana isine, nanging kebak informasi berkualitas sing bisa nuwuhake optimisme kanggo bangsa.

Ana siji bab sing dadi kawigaten, yaiku tantangan Kecerdasan Artifisial (AI). Benny ngelingake, senajan AI bisa dadi alat sing cepet lan efisien, nanging kendali penuh babagan keputusan lan etika kudu tetep ana ing tangane manungsa. Iki dadi pepeling keras kanggo para praktisi komunikasi supaya ora pasrah ngono wae masrahake narasi publik marang algoritma mesin.

Ing sisi liyane, Ketua Umum Perhumas, Boy Kelana Soebroto, ngarep-arep jaringan biro ANTARA sing jembar bisa dadi pemicu penguatan peran humas ing dhaerah. Kanthi 19 cabang Perhumas sing ana, kerjasama iki dikarepake bisa nyiptakake standar komunikasi sing profesional lan seragam, tekan pelosok tanah air.

Analisis Redaksi: Ngukur Pentinge Sinergi ing Era Post-Truth

Minangka wartawan senior sing wis suwe nyawang dinamika informasi ing Indonesia, aku ngrasa langkah ANTARA lan Perhumas iki pancen perlu, nanging uga nduweni risiko. Yen didelok saka teori, gabungan antarane 'sing nyediake berita' (ANTARA) lan 'sing ngelola citra' (Perhumas) iku kombinasi sing kuat banget. Nanging, kita kudu kritis: ing ngendi watesane antarane informasi publik sing edukatif lan propaganda sing dipoles?

Ana pertentangan alami antarane jurnalistik lan humas. Jurnalistik iku tugase mbongkar bebener, dene humas tugase ngatur persepsi. Nalika rong entitas iki kolaborasi ing skala nasional, ana risiko gedhe bakal ana 'penyeragaman narasi'. Yen ora dikelola kanthi transparan, kerjasama iki bisa wae dadi mesin produksi konten sing mung ngapik-apikake citra instansi, nanging ora nyentuh masalahe rakyat sing saknyatane. Kita ora butuh optimisme palsu; kita butuh transparansi sing jujur.

Babagan AI sing disebutake, aku ngrasa pepelinge Benny Siga wis bener, nanging kurang jero. Ancaman AI dudu mung soal 'sapa sing mutusake', nanging kepiye AI bisa nyiptakake echo chamber sing malah nambah polarisasi ing masyarakat. Yen ANTARA lan Perhumas mung nganggo AI kanggo nyepetake rilis berita tanpa verifikasi fakta sing ketat, malah bakal nambah polusi informasi. Literasi media sing dijanjikake ing MoU iki kudu fokus marang kemampuan mikir kritis, dudu mung pelatihan teknis nganggo alat digital.

Prediksiku, kasil orane MoU iki ora bakal diukur saka pira akehe forum edukasi sing digawe, nanging saka sepira mampu humas ing dhaerah mandheg dadi 'tukang stempel' pimpinan lan wiwit dadi komunikator publik sing kredibel. Yen kolaborasi iki mung ngasilake konten seremonial, ya wis, iki mung ritual birokrasi tahunan. Nanging, yen dheweke bisa nyiptakake standar etika komunikasi sing kuwat ing tengah badai hoaks, mula iki bakal dadi kamenangan gedhe kanggo ekosistem demokrasi digital Indonesia.