Leuwih Ti Ngan Olahraga: Ngulik Memori Kolektif Bangsa Ngaliwatan Lensa “Negara Bola” di Nusa Dua

NUSA DUA, BALI – Pikeun urang Indonesia, maén bal téh lain saukur urusan taktik di jero lapangan atawa skor akhir pertandingan. Maén bal geus jadi napas, pangélingan rasa, sarta eunteung peradaban bangsa. Éta pisan anu hayang ditémbongkeun ku Kantor Berita ANTARA ngaliwatan pameran poto jurnalistik anu judulna “Negeri Bola: Dari Lapangan Kampung Menuju Panggung Dunia”. Ieu acara lumangsung di Peninsula Island, The Nusa Dua, Bali, ti tanggal 11 nepi ka 24 Juli 2026.

Ieu pameran lain saukur pamer poto biasa. Aya 62 poto tunggal jeung opat karya poto carita hasil jepretan 37 wartawan poto ANTARA ti sakuliah Nusantara. Anu matak narik, tata letak pameranna dirancang mirip pisan jeung lapangan maén bal, sahingga nyiptakeun suasana visual anu nyambung jeung éndahna pamandangan basisir Nusa Dua.

Kurator Poto, Nyoman Budhiana, nétélakeun yén ieu pameran téh mangrupa usaha pikeun ngajaga impian. Ngaliwatan lensa, nu lalajo diajak ngumbara ka mangsa kaliwat; mimiti ti arsip hideung-bodas taun 1970-an anu nostalgik, nepi ka sumanget modéren Skuad Garuda jeung raména Piala Dunia 2026. Anu jadi ciri khas ieu pameran nyaéta kamampuhna nangkep sisi inklusivitas maén bal—mimiti ti maén bal api anu pinuh tradisi, pertandingan lucu di leutak sawah, nepi ka ruang pikeun kaum awéwé jeung jalma nu aya disabilitas.

Dirut Perum LKBN ANTARA, Benny Siga Butarbutar, nyebutkeun yén peran ANTARA salaku kantor berita nasional nyaéta ngarekam unggal léngkah peradaban, kaasup pasang surutna dunya olahraga. Kitu ogé Direktur Komunikasi Lembaga jeung Kehumasan Kementerian Komunikasi dan Digital (Komdigi), Maroli J Indarto, anu nekenkeun yén poto jurnalistik téh mangrupa panyimpen émosi jeung harepan anu jadi ingetan babarengan bangsa.

Kolaborasi strategis jeung ITDC The Nusa Dua ieu ogé tujuanna pikeun nguatkeun citra Bali salaku destinasi sport tourism jeung creative tourism kelas dunya. General Manager ITDC The Nusa Dua, I Made Agus Dwiatmika, ngarasa yén ayana pameran ieu méré nilai tambah pikeun wisatawan domestik jeung mancanegara dina ngapresiasi seni sarta budaya Indonesia anu inklusif.

Ieu acara ogé dihadiran ku sababaraha tokoh penting, kaasup Asisten Administrasi Umum Setda Provinsi Bali I Wayan Serinah, Ketua Dewas ANTARA Achmad Munir, nepi ka Wakil Konsul Jenderal China di Denpasar Zhu Yu. Pikeun nambahan raména, pameran ieu ogé nyadiakeun ruang nonton bareng perempat final Piala Dunia 2026 antara Argentina jeung Swiss.

Analisis Redaksi: Budi Santoso

Salaku jurnalis investigasi anu geus lila niténan dinamika sosial di Indonesia, kuring ningali pameran "Negeri Bola" ieu lain saukur seremoni rutin atawa bagian tina program PSO (Public Service Obligation). Aya pesen anu nyumput: yén maén bal téh alat pemersatu anu paling ampuh di tengah perbédaan bangsa anu mindeng panas. Nalika ANTARA némbongkeun poto ti lapangan kampung nepi ka panggung dunya, sabenerna maranéhna keur motrét stratifikasi sosial jeung aspirasi rahayat leutik anu mindeng poho ku narasi badag kakawasaan.

Sacara kritis, kuring ngapresiasi kawani ANTARA némbongkeun arsip hideung-bodas taun 70-an. Ieu téh panginget yén kajayaan maén bal urang teu datang sakaligus, tapi ngaliwatan prosés panjang anu pinuh ku raheut jeung cimata. Di jaman digital ayeuna, dimana informasi mindeng kasilih ku clickbait jeung kontén instan, ayana poto jurnalistik anu kredibel jadi bénténg panungtung bebeneran visual. Poto mah teu bisa ngabohong, sanajan kontéksna bisa dimanipulasi. Éta sababna dorongan literasi digital anu disebutkeun ku Komdigi jadi kacida pentingna; masarakat kudu bisa ngabédakeun mana nu disebut 'kontén' jeung mana 'karya jurnalistik'.

Nanging, aya hiji catetan kritis anu kudu dipikirkeun. Naha pameran sakieu gedéna bet ditempatkeun di kawasan éksklusif saperti Nusa Dua? Di hiji sisi, ieu téh strategi pinter pikeun narik wisatawan mancanegara jeung nguatkeun sport tourism. Tapi di sisi séjén, aya kontradiksi nalika poto 'lapangan leutak' jeung 'maén bal kampung' dipajang di kawasan méwah anu meureun hésé diaksés ku jalma-jalma anu aya dina poto éta. Aya jarak anu jauh antara realitas anu difoto jeung ruang pameran anu dipaké. Ieu téh ironi anu mindeng kajadian dina dunya seni jeung jurnalistik: kamiskinan atawa perjuangan rahayat leutik mindeng jadi 'estetika' anu narik pikeun kaum élit.

Prediksi kuring, tren visual storytelling saperti kieu bakal jadi sanjata utama média pikeun tetep relevan. Upama média ngan ngandelkeun téks, maranéhna bakal éléh ku algoritma. Tapi, ku cara nyabak émosi ngaliwatan ingetan babarengan—saperti anu dilakukeun ku ANTARA—média bisa nyiptakeun beungkeutan psikologis jeung nu maca. Kuring miharep ieu pameran teu ngan saukur jadi tontonan, tapi jadi pemicu diskusi ngeunaan kumaha tata kelola olahraga urang bisa sakumaha inklusifna poto-poto anu dipamerkeun. Ulah nepi ka urang ngan saukur ngarayakeun 'estetika perjuangan' dina témbok pameran, sedengkeun di lapangan nu nyata, birokrasi olahraga urang masih kabeungkeut ku masalah klasik.